جوانان، سرمایه اجتماعی

انسان به حکم اینکه موجودی اجتماعی است و تمایل به زندگی اجتماعی ریشه در فطرت او دارد، ناگزیر به ایجاد ارتباط با دیگران است، ارتباطی که در پرتو آن موفق گردد مشکلات و نارسائی­های خود را مرتفع نماید و به طور متقابل در رفع مشکلات و کاستی­های متعدد دیگران موثر باشد. بدون شک یکی از اساسی ترین عناصر لازم جهت ارتباط بین انسان­ها در جامعه، ایجاد و افزایش سرمایه اجتماعی می­باشد.

امروزه، در کنار سرمایه های انسانی، مالی و اقتصادی، سرمایه دیگری به نام سرمایه اجتماعـــــــی (Social Capital) مورد بهره برداری قرار گرفته است. این مفهوم به پیوندها، ارتباطات میان اعضای یک شبکه به عنوان منبع با ارزش اشاره دارد که با خلق هنجارها و اعتماد متقابل موجب تحقق اهداف اعضا میشود. ســرمایه اجتماعی، بستر مناسبی برای بهره وری سرمایه انسانی و فیزیکی و راهی برای نیل به موفقیت قلمداد می شود. مدیران وکسانی که بتوانند در سازمان، سرمایه اجتماعی ایجاد کنند، راه کامیابی شغلی و سازمانی خود را هموار می سازند. از سوی دیگر، سرمایه اجتماعی به زنــــــدگی فرد، معنی و مفهوم می بخشد و زندگی را ساده تر و لذت بخش تر می سازد.

در سال‌های اخیر، مفهوم سرمایه اجتماعی به معنای این که مشارکت کردن در گروه و جامعه می‌تواند برای فرد منافع و کارکردهای مثبت داشته باشد، یکی از رایج‌ترین واژه‌هایی است که از علوم اجتماعی وارد ادبیات حوزه‌های دیگر علمی و حتی وارد زبان عمومی شده است.

سرمایه اجتماعی نقش مهمی در توسعه اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی جوامع بشری بخصوص در بین جامعه جوان کشورمان دارد. جوانان مهم ترین سرمایه های انسانی و آینده سازان کشور هستند. وقتی سرمایه اجتماعی در بین جوانان نهادینه و گسترش یابد، سبب می شود که جوانان تلاش گسترده ای برای توسعه همه جانبه کشور از خود بروز دهند.

سرمایه اجتماعی ، اولاً موجودیتی نامحسوس و مبهم دارد و درک و احساس مشخصی از آن توسط افراد به صورت عینی و شهودی وجود ندارد و ثانیاً این پدیده و نیروی موثر اکثراً در تعاملات و ارتباطات گروهی و شبکه ای بین افراد و گروهها با یکدیگر ظهور پیدا می کند و ثانیاً مصرف این سرمایه بر خلاف سرمایه انسانی و اقتصادی سبب کاهش آن نمی شود بلکه استفاده­ی بیشتر آن، تولید بیشتر را به دنبال دارد و نهایتاً این پدیده در خلا شکل نمی­گیرد بلکه باید فضا و موقعیت باز جمعی و شبکه ای در بعد سیستمی و مدیریت جامعه وجود داشته باشد تا عناصر و مولفه های اصلی آن درعمل پیاده شوند.

ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻳﻜـﻲ از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺆﺛﺮ ﺑﺮ ﻣﺸﺎرﻛﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﻮاﻧﺎن ﻗﻠﻤﺪاد ﻣﻲ­ﮔﺮدد؛ ﭼﺮا ﻛﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و اﺑﻌﺎد آن (اﻋﺘﻤﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﭘﻴﻮﻧﺪ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ)؛ اﻓـﺰاﻳﺶ ﻣﻴﺰان ﻣﺸﺎرﻛﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺟﻮاﻧﺎن را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل دارد.

ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ ﺑـﻪ ﻋﻨـﻮان ﻳﻚ اﺻﻞ ﻣﺤﻮری در راه ﻣﺸﺎرﻛﺖ اﻋﻀﺎی ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮای دﺳﺘﻴﺎﺑﻲ ﺑﻪ ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﻲ ﺷـﻮد و ﻛـﺎﻫﺶ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫـﺎی اﻋﺘﻤـﺎد اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ، ﭘﻴﻮﻧـﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻧﻴﺰ رواﺑﻂ و ﺗﻌﺎﻣﻼت اﻇﻬﺎری در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻳﻜﻲ از ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﻣﻮاﻧﻊ در ﺗﺤﻘﻖ آن ﻣﺤﺴـﻮب ﻣـﻲ ﺷـﻮد. ﻟـﺬا ﺗﻮﻟﻴـﺪ، ﺗﻘﻮﻳـﺖ و ﺗﻮﺳـﻌﻪ ﺳـﺮﻣﺎﻳﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﺴﻴﺎر ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻨﻈﻮر ﻻزم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﺠﺎد و ﮔﺴﺘﺮده ﺳﺎﺧﺘﻦ زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎ و ﺑﺴﺘﺮﻫﺎی ﺗﻌﺎﻣﻼت و ﭘﻴﻮﻧـﺪ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ ﺑﺮای اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺑﺎﻻﺧﺺ ﻧﺴﻞ ﺟﻮان، ﺑﺮ روی رﻛﻦ اﺳﺎﺳﻲ و ﻣﻬﻢ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻛﻪ اﻋﺘﻤﺎد اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮﺟﻪ وﻳﮋه­ای از ﺳـﻮی ﻣﺴـﺆﻟﻴﻦ ذﻳﺮﺑﻂ ﺻﻮرت ﮔﻴﺮد.

ﺟﺎﻣﻌﻪ ای ﻛﻪ ﺟﻮاﻧﺎن آن ﺳﻮدای ﻣﺸﺎرﻛﺖ در اﻣﻮر زﻧﺪﮔﻲ ﺧﻮد را ﻧﺪاﺷﺘﻪ و ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺧﻮد را ﺑـﻪ ﻗﻀـﺎ و ﻗـﺪر و ﻫـﺮ ﻋﺎﻣـﻞ دﻳﮕـﺮی ﺳـﭙﺮده­اﻧـﺪ،  ﻧﻤﻲﺗﻮاﻧﺪ آﻳﻨﺪه ﺧﻮﺑﻲ در ﺟﻬﺎن ﻣﺪرن داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﻜﻞ های ﺟﺪﻳﺪ ﻣﺸـﺎرﻛﺖ ﻣـﻲ ﺗﻮاﻧـﺪ ﻛﺸﻮر را ﻳﺎری ﻛﻨﺪ ﺗﺎ در ﻛﻮﺷﺶ ﺑﺮای ﮔﺴﺘﺮش و ﺗﻌﻤﻴﻖ ﺟﺎﻣﻌـﻪ ﻣـﺪﻧﻲ ﻛـﻪ رﻛـﻦ اﺻـﻠﻲ ﺗﻮﺳـﻌﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﺳﻴﺎﺳﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ اﺳﺖ ﺑﻪ داﻧﺶ روزآﻣﺪ و راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﺟﻮان ﭘﺴﻨﺪﺗﺮی ﻣﺠﻬﺰ ﺑﺎﺷﺪ.

در ﺑﻌـﺪ ﺟﺎﻣﻌـﻪ نیز سرمایه اجتماعی تسهیل کننده ﺑﺴـﻴﺎری از  ﻛﻨﺶ های اجتماعی، از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺸﺎرﻛﺖ­ﻫﺎی ﻣﺮدﻣﻲ اﺳﺖ. ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧـﻮﻋﻲ ﺗﻮاﻧﻤﻨـﺪ ﻛﻨﻨﺪه ﻋﻤﻞ ﻣﻲ­ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻛﻨﺸﮕﺮان اﺟﺎزه ﻣﻲدﻫﺪ در ﺳﺎﺧﺘﺎر اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﻧﺘﺨﺎب و ﻋﻤﻞ ﻛﻨﻨﺪ.

جوانان با حضور در جامعه دچار انواع کنش های فردی و گروهی به منظور دخالت در تعیین سرنوشت خود، خانواده و جامعه خواهند شد. فعالیت اجتماعی ، جوانان را برای اداره زندگی خود توانمند می سازد و در آنان نسبت به دستاوردهای  توسعه ، احساس مالکیت ایجاد خواهد نمود. اجتماعی شدن و ایجاد حس مشارکت در جوانان تنها یک رهیافت برای رسیدن به توسعه پایدار نیست بلکه خود هدف توسعه پایدار است، زیرا جوانان به دستاورد و توسعه ای که خود در آن مشارکت داشته‌اند متعهد و پایبند خواهند بود.

جوانان از نظر ذهنی مشارکت را ارزشمند یافته و به آن تمایل دارند. بنابراین، اگر زمینه مناسبی برای مشارکت اجتماعی وجود داشته باشد، آنان آمادگی مشارکت خواهند داشت و هدف از مشارکت اجتماعی جوانان، تربیت نیروهای مدیریتی جوان و توانمند است.

اشتیاق جوانان برای سهیم شدن و مشارکت و امکانات و تسهیلات و در نتیجه سهم اندک آنها در مشارکت عملی نتیجه نبود زمینه و ساختار نهادینه شده مناسب برای مشارکت است.

و سخن آخر اینکه جوانان جویای مشارکت اند، ﺟﻮاﻧﺎن باید اﺣﺴﺎس ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﺟﺎﻣﻌﻪ و ﺑﺎﻻﺧﺺ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻦ ﺑﻪ آراء و ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت آﻧﺎن ارزش ﻣﻲ دهند و ﺑﺮای آﻧﺎن پاداش و ﻣﻨﺰﻟﺖ ﻗﺎﻳﻞ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ؛ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻧﻮﺑﻪ ﺧﻮد اﻋﺘﻤﺎد ﺟﻮاﻧﺎن ﺑﻪ ﻧﻈﺎم اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ را ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ آن ﻣﺸـﺎرﻛﺖ اﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ ﺟﻮاﻧﺎن در ﻋﺮﺻﻪ ﻫﺎی ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و  نادیده گرفتن این نسل در فعالیت‏ها، تحولات و تعاملات کشوری به معنی نادیده گرفتن واقعیت‏ها عینی جامعه بوده و به نحوی چشم‌پوشی از آنچه که عملا وجود دارد، محسوب می‏گردد.

/ 1 نظر / 35 بازدید
عليرضا هوشمند

بسيار خوب و عاليست مطلب