یوسف زنگانه
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ یوسف زنگانه
آرشیو وبلاگ
      وبلاگ علمی آموزشی پژوهشی ()
خط مشی گذاری کلید موفقیت مدیریت نویسنده: یوسف زنگانه - ۱۳٩۱/٢/۱۳

خط مشی گذاری : خط مشی، صرفاً اتخاذ یک تعمیم نیست، بلکه فرآیندی است شامل تمام اقدامات که از زمان احساس مشکل شروع می‌شود و نهایتاً به ارزیابی نتایج حاصل از اجرای خط مشی، ختم می‌گردد.در مفهوم کلی خط مشی، الگوی پایداری است که انتظارات مختلف و گاهی متناقض را پاسخ داده و برای جلب همکاری در حل مسائل، ایجاد انگیزه می‌نماید، خط مشی دو ویژگی دارد :الف) خط مشی، الگویی عملی است، نه یک رویداد مجرد و انتزاعی.ب) خط مشی، عملی اجتماعی محسوب می‌شود زیرا باید عوامل ناسازگار را با ایجاد انگیزه برای اقدام جمعی در افرادی که اهداف مشترک دارند را شناسایی کند.تاسیس اداره‌های جدید،‌ تغییر و تحول در گردش کار سیستم‌ها و سازماندهی گروه‌ها از جمله اقداماتی هستند که به واسطه ادراک خط مشی گذاران از ضرورت جوابگویی به نیازها و برقراری نظم، به عمل می‌آیدو جنبه عمومی و اجتماعی دارند.از متداول ترین طبقه بندی انواع خط مشی به قوای سه گانه هیات حاکمه مربوط می‌شود که متناسب با حوزه فعالیت، اختیار و عملکرد خط مشی‌های سه گانه را تهیه و تدوین می‌نمایند :


الف) خط مشی‌های قضایی(gudicial Policies) :به وسیله قوه قضائیه و دادگاه‌ها اتخاذ و تدوین می‌شود مانند دستورالعمل‌های قوه قضائیه 
ب) خط مشی‌های اجرایی (Executive Policies) :به وسیله سازمان‌ها و دستگاه‌های قوه مجریه تهیه و تنظیم می‌شود نظیر بخشنامه‌های وزارتخانه‌ها یا هیات دولت 
ج) خط مشی‌ها تقنینی (Legislative Policies) :به وسیله نمایندگان مجلس قانونگذاری از طریق ارائه طرح‌ها یا لوایح قانونی مطرح و تصویب می‌شوند مانند قوانین موضوعه باید توجه داشت هر سازمان یا ارگانی که بخواهد برای اجرای برنامه‌ها خود خط مشی انتخاب کند باید فرآیند زیرا سپری نماید :
الف) مرحله شناخت، درک و بیان مسئله یا شکل. ب) ارجاع و طرح مسئله در سازمان‌ها و موسسات عمومی .ج) شکل گیری، تهیه و تدوین خط مشی عمومی.د) قانونی کردن و مشروعیت بخشیدن به خط مشی عمومی.ه) ابلاغ و اجرای خط مشی.و) ارزیابی خط مشی عمومی اجرا شده .
تمام مطالب فوق برای تعیین و اجرای خط مشی عمومی می‌باشد ولی در سازمانها و ارگانهای مختلف باید الگوی خاص را طراحی نمود‌،‌ باید توجه داشت طراحی مدل،‌ عملی خلاق بوده و ذهنی آفرینش گر و نوآور می‌طلبد، مدل سازی باید براساس الگو برداری از اجزای یک پدیده در دنیای واقعی، خلق گردد، عمده مدل‌های خط مشی،‌ که برای تصمیم گیرندگان طراحی و به عنوان بهترین الگو مورد استفاده قرار می‌گیرد این گونه می‌باشد : 
الف) مدل نهادی (خط مشی به مثابه یک بازده نهادی) :سازمان‌های دولتی در طی دورانی طولانی، کانون اصلی مطالعات علوم سیاسی بوده اند و به طور کلی فعالیت‌های سیاسی بر موسسات دولتی نظیر قوای سه گانه سازمان‌های محلی و شهرداری‌ها متمرکز است و از لحاظ قانونی خط مشی عمومی به وسیله این نهادها،‌تعیین، اجرا و امحال می‌شود. به یک خط مشی، زمانی عمومی گفته می‌شود که توسط چندین موسسه دولتی پذیرفته شده باشد.عموماً سازمانهای دولتی با تاکید بر الگوهای رفتاری که نظم مشخصی را در بلند مدت استمرار می‌دهد، تاکید دارند.
ب) مدل فرآیندی (خط مشی گذاری به مثابه فعالیتی سیاسی)
ج) مدل عقلایی «خط مشی به مثابه حداکثر دستاورد اجتماعی» (Rational Model): خط مشی را عقلایی گویند که اولاً : میزان ارزش‌ها و مقادیری که به دست می‌آورد، از آنچه از دست می دهد بیشتر باشد.ثانیاً : نتایج حاصل از آن نسبت به سایر خط مشی‌های قابل انتخاب، مطلوب تر باشد.در برخورد عقلایی با خط مشی علاوه بر بررسی متغیرهای قابل اندازه گیری با واحد مالی، باید ارزش‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی که با موضوع خط مشی ارتباط دارند را در نظر گرفت.برای انتخاب خط مشی عقلایی، خط مشی گذاران باید :
1-بر همه اولویت‌های ارزش جامعه و اهمیت آنها واقف باشند.
2-با همه گزینه‌های موجود خط مشی آشنا باشند.
3-پیامدهای ممکن را برای هر خط مشی، پیش بینی کند.
4-نسبت هزینه به منفعت را برای همه گزینه‌ها محاسبه کند.
5-بهترین گزینه را به عنوان خط مشی مطلوب انتخاب کند.
در مدل عقلایی برای تعریف مساله باید دو مرحله احساس مشکل و ادراک مشکل را از هم متمایز نمود.در مرحله احساس، خط مشی گذاران باید عارضه‌ها و رویه‌های بیرونی مشکل را دریابند و در مرحله ادراک آن را ریشه یابی کند.برخی از موانع خط مشی گذاری عقلایی : 1-هیچ منفعت اجتماعی وجود ندارد که در مورد آن توافق کلی وجود داشته باشد.2-منافع و هزینه‌های بی شماری را که با هم سازگار نیستند نمی‌توان بررسی کرد.3-خط مشی گذاران برای اتخاذ تصمیمات بر مبنای اهداف اجتماعی انگیزه‌ای ندارند.
د) نظریه بازی «خط مشی گذاری به عنوان انتخابی عقلایی در شرایط رقابتی»(Game Theory Model) : این نظریه به بررسی تصمیمات عقلایی در محیطی رقابتی بین دو یا چند نفر (گروه) می‌پردازد.در شرایط رقابتی بازده هر گزینه برای یک طرف، مرتبط به نتایج گزینه طرف دیگر می‌باشد.نظریه بازی الگوی ذهن و استقرائی خط مشی گذاری است، این تئوری توضیح نمی‌دهد افراد واقعاً چگونه تصمیم می‌گیرند ولی نشان می‌دهد که اگر افراد کاملاً عقلائی تصمیم بگیرند در وضعیت رقابتی چگونه موضع خواهند گرفت.ضوابط «بازی» آشکار می‌سازد که چه انتخاب‌هایی در اختیار تمامی «بازیگران » قراردارد. ساده ترین شکل آن،‌یک ماتریس (2×2) است یعنی فقط دو بازیگر در بازی شرکت کرده و هر بازیگر فقط دو گزینه برای انتخاب دارد.
ادامه مسیر تغییر مسیر
گزنه اول نتیجه1 نتیجه2
گزنه اول نتیجه3 نتیجه4
در خانه‌های ماتریس، چهار پیامد احتمالی داریم، در نظریه بازی نتیجه واقعی و بازده هر بازیگر به امتیاز او و رقبایش بستگی دارد.امتیاز اختصاص یافته به هر نتیجه به صورت ارزش‌های عددی و کمی، در یکی از خانه‌های ماتریس نشان داده می‌شود.برای روشن شدن موضوع به این مثال توجه کنید « اگر دو راننده خودروهای خود را با سرعت زیاد در جهت مخالف یکدیگر هدایت کند و قسمتی از هر خودرو بر روی خط میانی جاده باشد و هیچ کدام از راننده هامسیر خود را به سمت راست خودشان تغییر ندهند، با هم برخورد می‌کند، ولی راننده‌ای که جهت خودروی خود را تغییر می‌دهد،‌بازنده می‌باشد.زیرا زودتر ترسیده است، البته که هر دو راننده ترجیح می‌دهند از خطر مرگ جلوگیری کند ولی در همان حال به خاطر ترسو بودن نباید نکوهش شوند، نتیجه این بازی، بستگی به تصمیم هر دو راننده دارد یعنی هر راننده باید عمل راننده دیگر را پیش بینی کند.»بررسی ماتریس نشان می‌دهد که نفع هر دو راننده در کاهش احتمال خطر بزرگ، رانندگی صحیح می‌باشد.اما ماتریس نشان می‌دهد هر دو راننده یا یکی از آنها ممکن است نتایج را غیر از آنچه با اعداد مشخص شده ارزیابی کند، شاید هر بازیگر گزینه مرگ را بر سرزنش شدن ترجیح دهد.اصل اساسی نظریه «بازی» وجود یک استراتژی است، استراتژی اشاره به تصمیم گیری عقلایی است که در آن برای رسیدن به بازده بهینه حتی بعد از در نظر گرفتن تمامی حرکات احتمالی طرف مقابل اقداماتی طرح می‌شود : نظریه پردازان «بازی» برای تبیین استراتژی عقلایی اصطلاح «کم – زیاد» را بکار می‌برند طرح این استراتژی به منظور حمایت یک بازیکن در برابر بهترین بازی طرف مقابل است.دانشمندان علوم اجتماعی نظریه «بازی» را به عنوان یک ابزار تحلیلی معرفی می‌کنند تا برای مسئولان در زمینه خط مشی گذاران، یک راهنمای عملی باشد، شرایط نظریه «بازی» در زندگی واقعی به ندرت عینیت می‌یابد، نظریه «بازی» روش جالبی را از تفکر دقیق در مورد خط مشی‌های ناسازگار و متعارض ارائه می‌دهد.
ه)مدل سیستمی «خط مشی به عنوان بازده سیستم» System Model: خط مشی عمومی به عنوان عکس العمل سیستم به نیروهایی در نظر گرفته شود که از محیط بیرون بر آن تاثیر می‌گذارند.نیروهایی که درون محیط، سازمان یافته و بر سیستم خط مشی گذار اثر می‌گذارند به عنوان دورن دادهای سیستم در نظر گرفته می‌شوند، محیط به شرایط یا وضعیتی گویند که داخل تشکیلات و محدوده سیستم نباشد، ولی با آن مرتبط باشد.نظریه سیستم را محققان زیادی درصد تجزیه و تحلیل و بررسی و پیامدهای خط مشی مورد استفاده قرار داده اند.خط مشی در قالب سیستم در جامعه اشاره به مجموعه‌ای از نهادها و فعالیت‌های قابل شناسایی دارد که نیازها را به تصمیمات معتبری که نیازمند پشتیبانی تمام اقشار جامعه باشد تبدیل می‌کند، سیستم قادربه جوابگویی به نیروهای اطراف خود بوده و این امر را به خاطر حفظ خود انجام می‌دهد.سیستم خود را از طریق مبادرت به این فعالیت‌ها حفظ می‌کند :
1-ارائه بازداده‌های رضایت بخش و معقول2-اتکا به نیروهای درونی3-استفاده از قدرت و اقتدار
و) مدل رضایت بخش : (Satisfying Model) 
نتیجه کل بحث :مدیران و تصمیم گیرندگان در خلق یا تغییر نهاد و موسسه باید بدانند خط مشی گذاری مهم ترین دلیل و ابزار برای آنها می‌باشد.
مجید ابوالفتحی، کارشناس مدیریت

روزنامه ابتکار  ، نسخه شماره 1753 - 1389/02/26 - یکشنبه 26 اردیبهشت ماه 1389 - 2 جمادی الثانی 1431 - 16 می 2010 

 

 

 

 

 

 

 

  نظرات ()
مطالب اخیر نقش میانجی رفتار شهروند سازمانی در تاثیر حمایت سازمانی ادراک شده و توانمندسازی بررسی میزان برخورداری رفتار شهروندی سازمانی کارکنان دانشگاه مازندران نظر مشورتی در خصوص عدم وجاهت پرداخت کمک هزینه‌ عائله‌مندی به زنان مجرد رأی شماره 1907 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مدیریت عملکرد استراتژیک سازمان رأی شماره 5 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص فوق العاده جذب کارکنان غیر هیأت قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران تائید کسر کسور بازنشستگی ازفوق العاده جذب کارکنان تائید کسر کسور بازنشستگی ازفوق العاده جذب کارکنان ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۳۹۴ کل کشور
کلمات کلیدی وبلاگ erp (۱) آزمون استخدامی (۱) آزمون ها و دوره های آموزش (٦) آمار (٥) آموزش (۳) آموزش شهروندی (۱) اثربخشی (۱) اخلاق حرفه ای (۳) ادامه تحصیل (۱) ارتباطات (٢) ارزشیابی عملکرد (٢) اطلاعات عمومی (۱) اطلاعیه (۱) امام خمینی (ره) (۱) انگیزه شغلی (۱) ایثارگران (۱) بازنشستگی (۱) بخشنامه ها و آیین نامه ها و مصوبات (۸۱) برنامه ریزی (٥) بهره وری (۱) پایان نامه (۱) پایان نامه ها (۱) پرداخت الکترونیکی (۱) پرسشنامه (۱) پرسشنامه ها (۱) تئوریهای مدیریت (٤٠) تبدیل وضعیت (۱) تجارت الکترونیک (٢) تصویبنامه (۱٠) تعهد سازمانی (٢) تفاوت تطبیق (۱) جوانان (۱) حرکات ورزشی (۱) حسابداری (۱) حمل و نقل و ترافیک (٤) خبر (۱) دانشجویی (۱٠) دانلود (۱۱) دانلود سوالات آزمون دکتری (۱۳) دانلود سوالات آزمون دکتری کارشناسی ارشد (٢) دستمزد (۱) دیوان عدالت اداری (٩) رای 1907 (۱) رای 555 (۱) رای 849 (۱) رای 874 (۱) رضایت شغلی (۱) رفتار شهروندی (٤) زلزله (٢) سازمان و مدیریت (۸) سازماندهی (۱) ساماندهی نیروی انسانی (٢) سرمایه اجتماعی (٤) سرمایه فکری (۱) شهر الکترونیکی (٧) ضریب حقوق (۱) ضوابط اجرایی بودجه 94 (۱) عدالت سازمانی (۱) فرهنگ (۱) فرهنگ مشارکت (٤) فناوری اطلاعات (۱) فناوری و it (۱) فوق العاده جذب (٢) فوق العاده ویژه (۱) قانون بودجه (۱) گردشگری (۱) لایحه بودجه (۱) مالی و سرمایه گذاری (۱) مدیران دولتی (۱) مدیریت (۳٥) مدیریت استراتژیک (٢) مدیریت خدمات شهری (٥) مدیریت خدمات کشوری (۱) مدیریت دانش (۱) مدیریت دولتی (۳) مدیریت مشارکتی (٢) مدیریت منابع انسانی (۱٧٤) مدیریت یکپارچه شهری (۱) مذهبی (۱٠) مسابقه (۱) مقالات اجتماعی (٧) مقاله (۸۳) مقام معظم رهبری (٧) منابع کارشناسی ارشد و دکتری (۳) مناسبت های ویژه (۳٥) مهدویت (۱) نحوه نگارش مقاله (٢) نرم افزارهای کاربردی (٢) نظر مشورتی (۱) نظریه های انگیزشی (۱) نکات مدیریتی (٢) هدایت (۱) هماهنگــــی (۱) همایش ها (٦) هوش معنوی (۱) هوش هیجانی (٢) وظائف مدیریت (٦) ولایت فقیه (۸) کارآفرینی (۱) کتابهای الکترونیکی مدیریتی (۳) کتابهای مدیریتی (۱) کتب و نشریات (۱۸) کلید سوالات آزمون (۱) کمک هزینه عائله مندی (۱) کمک هزینه مسکن (۱)
دوستان من پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله مطالب مرتبط با دروس مدیریت و حسابداری دکتر کرم اله دانشفرد دومين جشنواره ملی شهرنگار- مدیریت شهری مشهد در آینه رسانه دانشکده اقتصاد و مدیریت واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی فروشگاه اینترنتی مهرویان پایگاه فرهنگی روایت صدر پایگاه خبری تحلیلی علمی فرهنگی اجتماعی خانم اسلامی زاده آقای توکلی خانم دولتی خانم بائی خانم جباری خانم سهرابی آقای امیرهوشنگ دهپور آقای محمدعلی زارعی خانم صفری آقای هوشنگ یاورپور خانم اکبری آقای ریحانی خانم رحیمی خانم گلچی کمیته علمی مدیریت دولتی دیار رنج آقای کیانی علی زنگانه ابوالفضل فراهانی-مدیریت خانم رحیمی-مبانی مدیریت خانم محمد سلطانی-جزوات مبانی سازمان و مدیریت علی اکبر پورمهدی-مبانی سازمان و مدیریت خانم ارسلاني ناهيد خانم اخلاقی خانم ثقفی سالار افتاده-جزوات مبانی سازمان و مدیریت اخبار فناوری اطلاعات طراح قالب