یوسف زنگانه
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ یوسف زنگانه
آرشیو وبلاگ
      وبلاگ علمی آموزشی پژوهشی ()
جایگاه داده‏کاوی در مدیریت دانش نویسنده: یوسف زنگانه - ۱۳۸٩/٤/٥

چکیده
تغییر روند توجه سازمان‏ها از منابع مالی به سرمایه‏های انسانی٬ فراهم آمدن زمینه‏های تراکم و حتی انفجار اطلاعات از طریق فناوری  اطلاعات و ارتباطات در سازمان‏ها٬ الزام و اهمیت مدیرت دانش را بیش از گذشته به رخ کشیده است. استخراج اطلاعات مناسب از میان انبوه داده‏ها و تبدیل آنها به دانش مورد نیاز سازمان، بویژه در تصمیم‌گیری‏های سازمانی٬ نیازمند استفاده از روش‏های نوین در این حوزه است. داده کاوی  یکی از این ابزار و رویکردهاست که در فضای مدیریت دانش سازمان‏ها به کشف دانش از پایگاه داده‏ها کمک می‏کند.


مدیریت دانش 

امروزه در عصر یادگیری٬ کارکنان را ارزشمندترین منبع سازمان به حساب می‏آورند. کارکنان٬ حجم عظیم داده‏ها٬ اطلاعات و دانش سازمان را تولید می‏کنند و به‏کار می‏بندند.از این‏رو٬ مدیریت دانش در کنار مدیریت منابع انسانی در سازمان‏های نوین٬ ضرورت یافته است. مدیریت دانش٬ رویکردی سیستمی و یکپارچه است که برای تمامی دارائی‏های اطلاعاتی سازمان اعم از: مستندات٬ پایگاه داده‏ها٬ خط‏مشی‏ها٬ رویه‏ها و تجربیات کارکنان و سازمان را دربر می‏گیرد و به اشتراک می‏گذارد. مدیریت دانش، سکوی تسهیل کننده استخراج٬ ذخیره‏سازی٬  یکپارچه‏سازی٬ انتقال٬ مشاهده٬ تجزیه و تحلیل و استفاده از دانش در سازمان است. مدیریت دانش درجهت حفظ٬ تجزیه و تحلیل٬ سازماندهی٬ بهبود و تسهیم تجارب کسب و کار٬ به‏عنوان ابزار٬ روش و راهبرد در سازمان به‏کارمی‏رود. در واقع، مدیریت دانش متدلوژی استخراج سیستمی و استفاده از دانش در سازمان است که از طریق همین دانش و سرمایه فکری٬ ثروت و ارزش می‏آفریند. در نگرش سیستمی به مدیریت دانش٬ سه مؤلفه اصلی منابع انسانی٬ فرایندها و فناوری دخالت و با یکدیگر همپوشانی دارند (شکل 1) .

 

نسبت مدیریت دانش و داده‏کاوی

ابزار متفاوتی برای به‏کارگیری مدیریت دانش در سازمان٬ استفاده می‏شود. یکی از مهم‌ترین آنها٬ داده‏کاوی است. هنگامی که طراحی مجدد فرایندهای کسب و کار (BRP) مورد نظر است٬ داده‏کاوی به‏عنوان تکنیک٬ درخدمت مدیریت دانش قرار می‏گیرد. درهربنگاه صنعتی٬ اقتصادی و تجاری نیز دانش با ارزش در مورد مشتری٬ محصول و بازار را می‏توان از طریق داده‏کاوی به‏دست آورد. با بزرگ‏ترشدن حجم داده‏ها و اطلاعات سازمان‏ها٬ اهمیت این مسئله روزبه‏روز بیشتر می‏شود. وقتی حجم داده‏ها زیاد است٬ از سیستم‏های پایگاه داده‏ها (DBS/DBMS)  برای مدیریت آنها استفاده می‏شود. در حالت زیادبودن حجم داده‏ها٬ داده‏کاوی برای استخراج و به‏دست آوردن دانش به‏کار می‏آید. وقتی حجم دانش زیاد است از سیستم مدیریت دانش (KMS)  استفاده می‏شود.
داده کاوی
پیشینه طرح موضوع داده‏کاوی به دهه 1980 و به صورت جدی، به دهه 1990 برمی‏گردد. پیش از آن٬ از سیستم‏های جمع‏آوری و مدیریت داده‏ها و اصطلاحاً لایروبی داده‏ها استفاده می‏شد٬ اما به مرور زمان٬ استخراج و کشف سریع و دقیق اطلاعات با ارزش و پنهان از پایگاه داده‏ها به‏عنوان داده‏کاوی مورد توجه قرار گرفت. به این شکل بود که فرایند داده‏کاوی به عنوان فرایند آماری و تجزیه و تحلیل درفرایند کشف دانش در پایگاه داده‏ها (KDD) 1 پررنگ شد٬ به حدی که گاه٬ داده‏کاوی (DM) به‏عنوان مترادف کشف دانش در پایگاه داده‏ها(KDD)  مورد استفاده قرار می‏گرفت. امروزه فرایند استخراج اطلاعات معتبر٬ از پیش ناشناخته٬ قابل فهم و قابل اعتماد از پایگاه داده‏های بزرگ و استفاده از آن در تصمیم‏گیری و در فعالیت‏های تجاری داده‏کاوی نامیده می‏شود. در تعاریف متعدد و متنوع برای داده‏کاوی برموضوعاتی نظیر: استخراج دانش کلان٬ کاوش در داده‏ها٬ تجزیه و تحلیل داده‏ها و یافتن روابط و الگوهای مطمئن بین داده‏ها تاکید می‏شود. هدف نهایی داده‏کاوی٬ ایجاد سیستم‏های پشتیبانی تصمیم‏گیری سازمانی است. داده‏کاوی به استخراج اطلاعات مفید و دانش از حجم زیاد داده‏ها می‏پردازد. داده‏کاوی٬ الگوهای حاوی اطلاعات را در داده‏های موجود جست‌وجو می‌کند. این الگوها و الگوریتم‏ها، می‏توانند توصیفی باشند یعنی داده‏ها را توصیف کنند و یا جنبه پیش‏بینی داشته باشند، یعنی از متغیرها برای پیش‏بینی ارزش‏های ناشناخته سایر متغیرها به‏کار روند. داده‏کاوی توصیفی، به‏دنبال یافتن اگرها در فعالیت‏ها یا اقدامات گذشته است و داده‏کاوی پیش‏بینانه با نگاه به سابقه٬ رفتار آینده را پیش‏بینی می‏کند.
داده‏کاوی چه هست و چه نیست
موارد زیر در حوزه داده‏کاوی قرار می‏گیرند:
• استخراج یا کاوش دانش از میان حجم عظیم داده‏ها
• استخراج اطلاعات و مدل کردن الگوهای پنهانی در میان انبوه داده‏ها
• استخراج اطلاعات غیرمنتظره٬ ناشناخته و بالقوه مفید از داده‏ها.
• استخراج اطلاعات یا الگوهای مفید و جالب از داده‏ها در پایگاه داده‏های بزرگ
موارد زیر در محدوده داده‏کاوی قرار نمی‏گیرند:
• انبارش داده‏ها
• پردازش قیاسی داده‏ها
• سیستم‏های خبره (ES)
• فرایند تجزیه و تحلیل مستقیم
• ابزار تجزیه و تحلیل آماری
• مشاهده‏گری داده‏ها
حوزه‏های داده‏کاوی
داده‏کاوی در سه حوزه مستقل به کار می‏رود و در آنها ریشه دوانده است:
1. آمار کلاسیک و الگوهای آماری
2. هوش مصنوعی
3. یادگیری خودکار و شبکه‏های عصبی
در داده‏کاوی٬ هوش مصنوعی٬ یادگیری خودکار٬ تئوری پایگاه داده‏ها و علم آمار درهم آمیخته شده است. برای انجام داده‏کاوی از ابزار مختلف نظیر: تفکیک کردن٬ دسته‏بندی٬ درخت تصمیم‏گیری٬ تحلیل قواعد وابستگی٬ تحلیل خوشه‏ها و الگوریتم‏های عمومی استفاده می‏شود (شکل2).

مراحل فرایند

هدف داده‏کاوی٬ تجزیه و تحلیل اکتشافی داده‏ها٬ کشف الگوها و قواعد و الگوریتم‏ها٬ مدل‏سازی پیش‏بینانه و جست‌وجوی انحرافات است. برای انجام این هدف٬ فرایند داده‏کاوی درجهت کشف دانش در مراحل مختلف انجام می‌شود (شکل 3) که عبارت است از:
1. اولین گام در داده‏کاوی٬ شناسایی هدف و فهم حوزه کاربرد آن است و مشخص می‏کند که چه‏کاری٬ در چه حوزه‏ای انجام خواهد شد
2. انتخاب داده‏ها یعنی تعیین اهداف برای تجزیه و تحلیل و کشف آن
3. آماده‏سازی داده‏ها شامل تمیزسازی داده‏ها
4. اتخاذ بهترین روش داده‏کاوی برای دست‏یابی به اهداف
5. اجرای داده‏کاوی یعنی به‏کارگیری الگوریتم
6. ارزیابی و اعتبارسنجی یافته‏ها
7. استفاده از نتایج و تثبیت و تحکیم دانش کشف شده
8. تصمیم گیری براساس دانش کشف شده.

 

شکل ( 3 )

 طراحی سیستم داده‏کاوی

اگر از داده‏کاوی برای مهندسی مجدد کسب و کار استفاده شود٬ مراحلی که ذکر شد به صورت زیر قابل استفاده خواهند بود :
1. فهم و درک کسب و کار شامل تعیین اهداف کسب و کار٬ ارزیابی موقعیت٬ تعیین هدف داده‏کاوی و طرح پروژه.
2. فهم و درک داده شامل جمع‏آوری داده‏ها٬ توصیف داده‏ها٬ کیفیت داده‏ و صحه‏گذاری٬ آنالیز اکتشافی داده‏ها.
3. آماده‏سازی داده شامل انتخاب٬ ساخت و انتقال متغیرها٬ یکپارچه‏سازی و فرمت‌دهی داده‏ها
4. ساختن مدل و صحه‏گذاری شامل طرح اولیه٬ ساخت مدل و ارزیابی مدل
5. ارزیابی و تغییر شامل ارزیابی نتایج٬ فرایند بازنگری و تعیین مراحل بعدی
6. جاری‏سازی شامل اجرای طرح٬ تدوین گزارش نهائی٬ پایش و نگهداری طرح و بازنگری آن
موانع و چالش‏ها
با وجود مزایای فراوان که داده‏کاوی برای مدیریت دانش سازمان‏ها و دست‏یابی به دانش برای تصمیم‏گیری سازمانی دارد٬ این حوزه با موانع و چالش‏هایی روبه‏روست که عبارتند از:
1. فقدان داده برای پشتیبانی تجزیه و تحلیل
2. قدرت محدود محاسبه برای به‌دست آوردن محاسبات ریاضی مورد نیاز الگوریتم‏های داده‏کاوی
3. عدم مطلوبیت و جذابیت بیشتر الگوها
4. خطر وجود داده‏های آلوده و کسب نتایج کاملاً غلط.
5. تمرکز بیش از حد برالگوریتم‏ها
6. هزینه نسبتاً گران سرمایه‏گذاری در همه حوزه‏ها
7. عدم پوشش کامل همه حوزه‏ها
کاربرد داده‏کاوی
امروزه داده‏کاوی در حوزه‏های بسیار متنوع و متفاوت استفاده می‏شود:
حوزه علم: شیمی٬ فیزیک٬ داروسازی٬ تجزیه و تحلیل تصاویر پزشکی٬ تعیین نوع رفتار با بیماران و پیشگویی میزان موفقیت‏های اعمال پزشکی٬ تعیین میزان موفقیت روش‏های درمانی در برخورد با بیماری‏های سخت٬ بیوشیمی٬ حسگرهای کنترل در اقمار مصنوعی٬ بیوعلم شامل توصیف ژن‏ها و تقسیم‏بندی گروه پروتئین‏ها و توسعه داروها.
خرده ‏فروشی: تجزیه و تحلیل سبد خرید بازار٬ تعیین الگوهای خرید مشتریان
بانکداری: پیش‏بینی الگوهای کلاهبرداری از طریق کارت‏های اعتباری٬ تعیین میزان استفاده از کارت‏های اعتباری براساس گروه‏های اجتماعی
فروش و بازاریابی: تجزیه و تحلیل سهام و سرمایه٬ تعیین مشتریان وفادار٬  مدیریت ریسک و پیش‏بینی فروش
بیمه: تجزیه و تحلیل دعاوی و پیشگویی میزان جریمه بیمه نامه‏های جدید توسط مشتریان.
حوزه‏های دیگر نظیر: ورزش و سرگرمی٬ فضانوردی و دیگر حوزه‏های علم.

منابع
1. O.Folorunso, A.ogunde/ "The electronic journal of K.M. " , vol. 2,2004
2. B. Fernandez / et. Al., "Knowledge management"/ cho. 12, 2004.
3. N.Balac/ "introduction to data mining" , 2006.

نویسنده: مسعود بینش

  نظرات ()
مطالب اخیر نقش میانجی رفتار شهروند سازمانی در تاثیر حمایت سازمانی ادراک شده و توانمندسازی بررسی میزان برخورداری رفتار شهروندی سازمانی کارکنان دانشگاه مازندران نظر مشورتی در خصوص عدم وجاهت پرداخت کمک هزینه‌ عائله‌مندی به زنان مجرد رأی شماره 1907 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مدیریت عملکرد استراتژیک سازمان رأی شماره 5 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص فوق العاده جذب کارکنان غیر هیأت قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران تائید کسر کسور بازنشستگی ازفوق العاده جذب کارکنان تائید کسر کسور بازنشستگی ازفوق العاده جذب کارکنان ضوابط اجرایی قانون بودجه سال ۱۳۹۴ کل کشور
کلمات کلیدی وبلاگ erp (۱) آزمون استخدامی (۱) آزمون ها و دوره های آموزش (٦) آمار (٥) آموزش (۳) آموزش شهروندی (۱) اثربخشی (۱) اخلاق حرفه ای (۳) ادامه تحصیل (۱) ارتباطات (٢) ارزشیابی عملکرد (٢) اطلاعات عمومی (۱) اطلاعیه (۱) امام خمینی (ره) (۱) انگیزه شغلی (۱) ایثارگران (۱) بازنشستگی (۱) بخشنامه ها و آیین نامه ها و مصوبات (۸۱) برنامه ریزی (٥) بهره وری (۱) پایان نامه (۱) پایان نامه ها (۱) پرداخت الکترونیکی (۱) پرسشنامه (۱) پرسشنامه ها (۱) تئوریهای مدیریت (٤٠) تبدیل وضعیت (۱) تجارت الکترونیک (٢) تصویبنامه (۱٠) تعهد سازمانی (٢) تفاوت تطبیق (۱) جوانان (۱) حرکات ورزشی (۱) حسابداری (۱) حمل و نقل و ترافیک (٤) خبر (۱) دانشجویی (۱٠) دانلود (۱۱) دانلود سوالات آزمون دکتری (۱۳) دانلود سوالات آزمون دکتری کارشناسی ارشد (٢) دستمزد (۱) دیوان عدالت اداری (٩) رای 1907 (۱) رای 555 (۱) رای 849 (۱) رای 874 (۱) رضایت شغلی (۱) رفتار شهروندی (٤) زلزله (٢) سازمان و مدیریت (۸) سازماندهی (۱) ساماندهی نیروی انسانی (٢) سرمایه اجتماعی (٤) سرمایه فکری (۱) شهر الکترونیکی (٧) ضریب حقوق (۱) ضوابط اجرایی بودجه 94 (۱) عدالت سازمانی (۱) فرهنگ (۱) فرهنگ مشارکت (٤) فناوری اطلاعات (۱) فناوری و it (۱) فوق العاده جذب (٢) فوق العاده ویژه (۱) قانون بودجه (۱) گردشگری (۱) لایحه بودجه (۱) مالی و سرمایه گذاری (۱) مدیران دولتی (۱) مدیریت (۳٥) مدیریت استراتژیک (٢) مدیریت خدمات شهری (٥) مدیریت خدمات کشوری (۱) مدیریت دانش (۱) مدیریت دولتی (۳) مدیریت مشارکتی (٢) مدیریت منابع انسانی (۱٧٤) مدیریت یکپارچه شهری (۱) مذهبی (۱٠) مسابقه (۱) مقالات اجتماعی (٧) مقاله (۸۳) مقام معظم رهبری (٧) منابع کارشناسی ارشد و دکتری (۳) مناسبت های ویژه (۳٥) مهدویت (۱) نحوه نگارش مقاله (٢) نرم افزارهای کاربردی (٢) نظر مشورتی (۱) نظریه های انگیزشی (۱) نکات مدیریتی (٢) هدایت (۱) هماهنگــــی (۱) همایش ها (٦) هوش معنوی (۱) هوش هیجانی (٢) وظائف مدیریت (٦) ولایت فقیه (۸) کارآفرینی (۱) کتابهای الکترونیکی مدیریتی (۳) کتابهای مدیریتی (۱) کتب و نشریات (۱۸) کلید سوالات آزمون (۱) کمک هزینه عائله مندی (۱) کمک هزینه مسکن (۱)
دوستان من پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله مطالب مرتبط با دروس مدیریت و حسابداری دکتر کرم اله دانشفرد دومين جشنواره ملی شهرنگار- مدیریت شهری مشهد در آینه رسانه دانشکده اقتصاد و مدیریت واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی فروشگاه اینترنتی مهرویان پایگاه فرهنگی روایت صدر پایگاه خبری تحلیلی علمی فرهنگی اجتماعی خانم اسلامی زاده آقای توکلی خانم دولتی خانم بائی خانم جباری خانم سهرابی آقای امیرهوشنگ دهپور آقای محمدعلی زارعی خانم صفری آقای هوشنگ یاورپور خانم اکبری آقای ریحانی خانم رحیمی خانم گلچی کمیته علمی مدیریت دولتی دیار رنج آقای کیانی علی زنگانه ابوالفضل فراهانی-مدیریت خانم رحیمی-مبانی مدیریت خانم محمد سلطانی-جزوات مبانی سازمان و مدیریت علی اکبر پورمهدی-مبانی سازمان و مدیریت خانم ارسلاني ناهيد خانم اخلاقی خانم ثقفی سالار افتاده-جزوات مبانی سازمان و مدیریت اخبار فناوری اطلاعات طراح قالب